بواسیر در زنان رایجتر است یا مردان؟ بررسی آمارها، علل و بهترین روش درمان
یکی از پرسشهای بسیار شایع در حوزه بیماریهای نشیمنگاهی (آنورکتال) این است که «آیا بواسیر (هموروئید) در زنان بیشتر دیده میشود یا مردان؟» بسیاری از مردم بر این باورند که بواسیر یک بیماری زنانه است؛ زیرا بارداری و زایمان فشار زیادی به عروق لگنی وارد میکنند. در مقابل، گروهی دیگر معتقدند مردان به دلیل مشاغل سنگین، رانندگیهای طولانیمدت و جابهجایی اجسام سنگین بیشتر درگیر این مشکل میشوند.
اما علم و آمارهای بالینی چه میگویند؟ در این مقاله تخصصی از کلینیک پارماطب، با تکیه بر جدیدترین پژوهشهای پزشکی به بررسی دقیق علل بواسیر در زنان و مردان، علل متفاوتی که هر جنسیت را تهدید میکند، و در نهایت جدیدترین روش درمان قطعی با لیزر میپردازیم.
پاسخ کوتاه علمی: بواسیر در کدام جنسیت رایجتر است؟
بر اساس جامعترین تحقیقات اپیدمیولوژیک جهانی (از جمله یک مطالعه گسترده روی بیش از ۸.۶ میلیون نفر در ۴۵ کشور جهان):
شیوع کلی هموروئید در زنان ۲۷.۳۳ درصد و در مردان ۲۵.۷۲ درصد برآورد شده است.
همانطور که آمارها نشان میدهند، زنان اندکی بیشتر از مردان درگیر هموروئید میشوند؛ اما این تفاوت چندان چشمگیر نیست. با این حال، نوع درگیری، علل زمینهای و زمان مراجعه به پزشک میان زنان و مردان تفاوتهای عمدهای دارد:
-
در زنان: بیماری بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی، بارداری و زایمان ایجاد میشود و معمولا در سنین باروری (۲۰ تا ۴۰ سالگی) بیشتر خود را نشان میدهد.
-
هموروئید در مردان: بیماری بیشتر ناشی از فشارهای فیزیکی، مشاغل کمتحرک، یبوست مزمن و رفع حاجت اشتباه است و معمولاً به دلیل انکار و تاخیر در درمان، در درجات شدیدتر و پیشرفتهتر به پزشک گزارش میشود.
چرا بواسیر در زنان شیوع بیشتری دارد؟ (عوامل زنانه)
سیستم فیزیولوژیک زنان به گونهای است که در مراحل مختلف زندگی، فشار مضاعفی بر عروق لگنی و مقعدی وارد میشود. مهمترین عواملی که ریسک ابتلای زنان به هموروئید را افزایش میدهند عبارتاند از:
┌── بارداری و فشار جنین روی عروق لگن
├── تغییرات هورمونی (افزایش پروژسترون)
عوامل ابتلای زنان ┼── زایمان طبیعی (فشار هنگام زور زدن)
├── یبوستهای دورهای (دوران قاعدگی و یائسگی)
└── رژیمهای غذایی لاغری غیراصولی
۱. بارداری و فشار فیزیکی جنین
در دوران بارداری، با رشد جنین، رحم به شدت بزرگ شده و به رگهای بزرگ داخل لگن و بهویژه «سیاهرگ زیرین» (Vena Cava) فشار میآورد. این فشار باعث کند شدن بازگشت خون از ناحیه تحتانی بدن و در نتیجه متورم و گشاد شدن رگهای مقعد میشود.
۲. نوسانات هورمونی و اثر پروژسترون
در دوران بارداری و حتی در فاز luteal سیکل قاعدگی، سطح هورمون پروژسترون در بدن زنان افزایش مییابد. هورمون پروژسترون باعث شل شدن دیواره عروق خونی و همچنین کند شدن حرکات روده (حرکات پریستالتیک) میشود. این دو عامل مستقیماً منجر به یبوست و احتقان عروقی در مقعد میگردند.
۳. فرآیند زایمان طبیعی
فشار شدید و زور زدنهای متوالی (Pushing) در مرحله دوم زایمان طبیعی، یکی از محرکهای اصلی ایجاد یا برآمدگی ناگهانی پاکههای هموروئید است. بسیاری از زنان پس از زایمان برای اولین بار علائم شدید بواسیر ترومبوزه (لختهای) را تجربه میکنند.
۴. یبوست ناشی از رژیمهای غیراصولی
تلاش برای حفظ وزن و پیروی از رژیمهای سخت و بدون فیبر کافی در میان زنان جوان، یکی دیگر از علل شایع ابتلا به یبوست مزمن و در نهایت بواسیر است.
چرا بواسیر در مردان اغلب شدیدتر و پیچیدهتر است؟ (عوامل مردانه)
اگرچه نرخ ابتلای مردان کمی پایینتر از زنان است، اما مشاهدات بالینی در کلینیک پارماطب نشان میدهد که مردان معمولاً با پدیدههای پیشرفتهتر و دردناکتری مانند هموروئید درجه ۳ و ۴ یا بواسیر ترومبوزه مراجعه میکنند.
علل اصلی ابتلای مردان عبارتاند از:
۱. مشاغل سنگین و جابهجایی وزنه
مردانی که در مشاغل ساختمانی، انبارداری و باربری فعالیت دارند یا در ورزش بدنسازی وزنههای بسیار سنگین را بدون تکنیک تنفسی درست بلند میکنند، فشار درون شکمی (Intra-abdominal pressure) بسیار بالایی ایجاد میکنند که مستقیماً به عروق نشیمنگاه منتقل میشود.
۲. نشستنهای طولانی و بیتحرکی
رانندگان تاکسی و کامیون، کارمندان اداری و برنامهنویسان که ساعتهای متمادی روی صندلیهای سخت یا بدون پشتی مناسب مینشینند، در معرض رکود جریان خون در ناحیه مقعد قرار دارند.
۳. عادتهای اشتباه در سرویس بهداشتی
بررسی رفتار بیماران نشان میدهد که مردان تمایل بیشتری به ماندن طولانیمدت در سرویس بهداشتی (مطالعه یا کار با تلفن همراه) دارند. نشستن بیش از ۵ تا ۱۰ دقیقه روی کاسه توالت، به دلیل آویزان ماندن مقعد، بالاترین فشار را به بالشتکهای هموروئیدی وارد میکند.
۴. تاخیر در درمان به دلیل انکار و غرور
مردان اغلب علائم اولیه مانند خونریزی خفیف یا برجستگی کوچکی را نادیده میگیرند و تا زمانی که درد کلافهکننده نشود یا پاکه هموروئید کاملا بیرون نزند، به پزشک مراجعه نمیکنند.
جدول مقایسه کامل بواسیر در زنان و مردان
برای درک بهتر تفاوتهای این بیماری در دو جنسیت، جدول زیر طراحی شده است:
| شاخص مقایسه | در زنان | در مردان |
| میزان شیوع کُلی | حدود ۲۷.۳٪ (اندکی بیشتر) | حدود ۲۵.۷٪ |
| بازه سنی شایع بروز | ۲۰ تا ۴۰ سالگی (سنین باروری) | ۴۰ تا ۶۰ سالگی (سنین شغلی) |
| عامل اصلی ابتلا | بارداری، تغییرات هورمونی، زایمان | فشار شغلی، رانندگی، وزنه سنگین |
| نوع هموروئید شایع | هموروئید داخلی و بیرونزدگی | هموروئید خارجی و ترومبوزه (لختهای) |
| زمان مراجعه به پزشک | معمولاً زودتر (در درجات خفیفتر) | دیرتر (در درجات شدید و پیشرفته) |
| دغدغه اصلی بیمار | خجالت از معاینه و ترجیح پزشک زن | ترس از کارافتادگی و دوران نقاهت |
باورهای غلط درباره بواسیر در زنان و مردان
در ادامه به چند باور اشتباه اما رایج پاسخ میدهیم:
باور غلط ۱: «زنان فقط در بارداری بواسیر میگیرند.»
واقعیت: اگرچه بارداری یک عامل ریسک بزرگ است، اما زنان مجرد و زنانی که تجربه بارداری نداشتهاند نیز به دلیل یبوست، استرس، عدم تحرک یا عوامل ژنتیکی میتوانند به بواسیر مبتلا شوند.
باور غلط ۲: «بواسیر خودبهخود درمان میشود.»
واقعیت: علائم اولیه مثل سوزش یا خارش ممکن است با تغییر تغذیه موقتاً فروکش کنند، اما دیواره رگ گشادشده خودبهخود به حالت اول بازنمیگردد و در صورت عدم درمان، با کوچکترین فشار دوباره متورم میشود.
باور غلط ۳: «درمان بواسیر مستلزم بستری و دردهای شدید است.»
واقعیت: این مسئله مربوط به جراحیهای سنتی گذشته بود. امروزه با لیزر دیود و CO2، درمان در کمتر از ۲۰ دقیقه و بدون درد انجام میشود.
درمان قطعی بواسیر برای زنان و مردان در کلینیک پارماطب
تفاوت در علل ابتلا و نیازهای روحی بیماران زن و مرد ایجاب میکند که درمان بیماریهای نشیمنگاهی با رویکردی کاملاً متمایز و شخصیسازیشده انجام گیرد. «پارماطب» بهعنوان مرکز تخصصی درمان بیماریهای آنورکتال، بستری کاملاً مجهز و استاندارد را برای تمامی مراجعین فراهم کرده است.
چرا پارماطب بهترین انتخاب برای بیماران زن است؟
-
حضور پزشکان متخصص زن: بسیاری از بانوان به دلیل خجالت و حیا، درمان خود را سالها عقب میاندازند. در پارماطب امکان معاینه و درمان توسط کادر تخصصی خانم فراهم شده است تا بیماران در کمال آرامش خاطر درمان شوند.
-
ملاحظات دوران بارداری و شیردهی: درمان بیماران باردار یا شیرده نیازمند پروتکلهای دارویی و لیزری کاملاً ایمن است که در این کلینیک بهدقت رعایت میشود.
چرا پارماطب بهترین انتخاب برای بیماران مرد است؟
-
بازگشت سریع به کار (بدون استعلاجی): مردان سرپرست خانوار نگران از دست دادن روزهای کاری خود هستند. لیزر در پارماطب سرپایی است و بیمار فردا میتواند به محل کار خود بازگردد.
-
درمان هموروئیدهای شدید و ترومبوزه: برای مردانی که با پاکههای بزرگ یا لختههای خونی دردناک مراجعه میکنند، لیزر پرتوان بدون نیاز به تیغ جراحی و غرزه، بافت را کاملاً تبخیر و ترمیم میکند.
مزایای درمان با لیزر در پارماطب در یک نگاه
-
بدون بیهوشی عمومی: تنها با بیحسی موضعی بسیار خفیف.
-
بدون درد و خونریزی: لیزر هنگام برش، عروق خونی و عصبها را میسوزاند و مسدود میکند.
-
زمان درمان کوتاه: کل فرآیند تنها ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد.
-
بدون نیاز به بستری و پانسمان دردناک: ترخیص بلافاصله پس از عمل.
-
حفظ ساختار عضله مقعد: عدم بروز عوارض جانبی نظیر بیاختیاری مدفوع یا گاز.
راهکارهای طلایی پیشگیری برای زنان و مردان
برای جلوگیری از ابتلا یا عود مجدد هموروئید، توصیه میشود این نکات ساده اما مؤثر را در زندگی روزمره رعایت کنید:
-
مصرف فیبر را افزایش دهید: روزانه بین ۲۵ تا ۳۰ گرم فیبر (میوه، سبزیجات، نان سبوسدار و حبوبات) مصرف کنید.
-
آب کافی بنوشید: حداقل ۸ لیوان آب در روز بنوشید تا از سفت شدن مدفوع جلوگیری شود.
-
زمان نشستن در توالت را کاهش دهید: بیشتر از ۵ دقیقه در سرویس بهداشتی نمانید و از بردن تلفن همراه خودداری کنید.
-
از حبس کردن نفس هنگام فشار آوردن پرهیز کنید: چه در بدنسازی و چه در رفع حاجت، نفس خود را حبس نکنید.
-
تحرک روزانه داشته باشید: پیادهروی روزانه ۳۰ دقیقهای حرکات دودی روده را تقویت میکند.
نتیجهگیری؛ فرقی نمیکند زن باشید یا مرد، سلامتی شما اولویت است!
بواسیر یک بیماری بسیار شایع است که بیش از یکچهارم جامعه را درگیر میکند. زنان به دلیل شرایط فیزیولوژیک مانند بارداری و مردان به دلیل فشارهای شغلی و عادتهای حرکتی در معرض آن هستند.
چیزی که اهمیت دارد این است که خجالت را کنار بگذارید و اجازه ندهید یک مشکل ساده و قابلدرمان، کیفیت زندگی و آرامش شما را سلب کند.
برای دریافت مشاوره تخصصی، رزرو نوبت معاینه توسط کادر مجرب زن یا مرد، و بهرهمندی از جدیدترین تکنولوژی لیزر، همین امروز با کلینیک تخصصی پارماطب تماس بگیرید یا به وبسایت پارماطب مراجعه کنید.
این مقاله رپورتاژ آگهی میباشد.
